by Frits Magazine

STRP Biënnale heeft sinds afgelopen november een tweekoppige leiding. De cultuurwetenschapper en curator Angelique Spaninks en de Portugese designer, technoloog en wetenschapper Jorge Alves Lino. Voor Eindhoven hebben ze samen ‘een visie en hoop op beter leven door creativiteit’. Een gesprek over heden en toekomst van STRP Biënnale en over Eindhoven als stad van samenwerking, creatieve technologie en design.

STRP Biënnale vertegenwoordigt een ontluikend Eindhovens levensgevoel, dat al heel lang in de lucht hangt. Als je erover nadenkt. Het laat Eindhoven zien als een cultureel laboratorium. We kunnen het hier allemaal maken en uitproberen. Dit is de plek waar je prototypes van belangrijke en onbelangrijke ontwikkelingen kunt vinden. Jorge Alves Lino: “Ik heb in allerlei hoofdsteden gewoond en gewerkt: Lissabon, Brussel, Oslo, Praag, Parijs, Amsterdam. Je moet in hoofdsteden altijd meer doen om jezelf te bewijzen. Maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest in mijn werk en leven als hier. Ik woon nu acht jaar in Eindhoven en ga hier in mei zelfs trouwen!”

 

Angelique Spaninks, wonend in Tilburg, is het met hem eens: “Vanaf het moment dat ik hier twintig jaar geleden bij het Eindhovens Dagblad kwam werken, voelde ik dat het goed zat. En dat is niet veranderd sinds ik directeur van MU en STRP ben. Als je ergens komt waar interessante dingen gebeuren en je kunt er aan bijdragen, dan zit je gewoon goed. Daarom werk ik hier.”

Jorge: “Buitenlanders in Nederland klagen weleens over teveel directheid. Dat is niet zo aanwezig in Eindhoven, hier heerst een vriendelijke sfeer. Ik besef dat ik altijd een outsider blijf, maar dat heeft voor mijn werk ook grote voordelen. Ik weet namelijk niet zo goed van wie ik onder de indruk moet zijn. Dus ik houd een frisse kijk op dingen die voor een insider gesneden koek lijken.”

Jorge is de nieuwe directeur van het Designhuis dat binnenkort in het oude kantongerecht opnieuw zijn deuren opent, geeft les in Industrial Design aan de Technische Universiteit Eindhoven en is directeur van STUK X.

Tastbare energie

Angelique: “Wij hebben een hele speciale samenwerking, brengen elkaar altijd op ideeën. Op Strijp-S voel je dat je op bijzondere grond werkt (hun kantoor is gevestigd in de Apparatenfabriek aan de Torenallee), ook al ben je hier al jaren. Strijp-S verliest zijn aantrekkingskracht niet. De energie die Philips hier in de vorige eeuw genereerde, wordt in deze eeuw nieuw leven ingeblazen door heel veel creatieve start-ups. De ‘makers’ die nu Strijp- S bevolken, zijn voorlopers. Dat willen we met de Biënnale bevorderen en laten zien.”

Jorge: “We hebben zelfs onze eigen marketing categorie bedacht, en beschouwen onszelf en vooral ons publiek als de always adaptors. Dit is een plek die vanuit de geschiedenis experimenteel is, maar zeker ook vanuit de dagelijkse praktijk. Het is heel boeiend om te zien hoe mensen hier de handen ineen slaan en wat ze dan bereiken.”

‘van design moeten mensen gelukkiger kunnen worden’

Angelique: “Een mooi voorbeeld van zo’n samenwerking in deze editie van STRP is het project TRANSFORM. Daarin werken bedrijven, kunstenaars, onderwijs en publiek onder leiding van STRP heel hands on samen aan het transformeren van bestaande objecten naar nieuwe functies en installaties. Inhoudelijk brengt het partners bij elkaar die anders moeilijk of niet snel tot samenwerking zouden komen.”Jorge: “En zakelijk gezien is het minstens zo interessant. Dat verklaart waarom we grote bedrijven en organisaties als XA Xerox, Shapeways, Greenhouse Group, Fontys ICT en Ingrediënt Media enthousiast hebben gekregen. Bovendien sluit een project als dit naadloos aan bij het levensgevoel dat mensen op Strijp-S delen. Iedereen staat open voor transformatie.”

Niet iedereen in Eindhoven is zich bewust van de impact van STRP. Toch bestaat het al tien jaar en valt het steeds meer op in festivalland, zowel in Nederland als ver daarbuiten. En dat wil wat zeggen in een land dat ruim 300 festivals telt. Bijna elke dag één. De kracht van STRP schuilt in de hybride combinatie van dance, expositie, conferentie en creatieve toepassingen van technische vin- dingen. Creativiteit is leidend, niet de nieuwe gadgets. STRP maakt nieuwe ontwikkelingen toegankelijk voor een breed publiek.

Favorieten van de toekomst

Dit jaar zorgde de band Underworld voor een hoogtepunt, zij vierden hun twintigjarig jubileum bij STRP. Hun eerste overrompelende concerten als beginnende band speelden ze in de toenmalige Effenaar, daarom lag een terugkeer bij STRP voor de hand.

Jorge: “Dat soort dingen zijn cadeautjes. Daarom zoeken we voor onze dance night niet naar grote dure en bekende dj’s, maar naar relatief jonge en vooruitstrevende acts. We willen ons publiek hun favorieten van de toekomst hier voor het eerst laten zien.”

Angelique: “STRP is een evenement voor nieuwsgierige mensen. Je komt hier niet zo- zeer om te kijken naar de laatste snufjes in de techniek, wel om te zien wat kunstenaars er mee doen. Dat was dit jaar ook duidelijk met het beeldscherm als beelddrager, SCREEN ON | NO SCREEN. Hybride techniek en creativiteit kwamen samen. De inhoud wordt daardoor anders, bijvoorbeeld met de 360 graden 3D techniek: de Oculus Rift.”

Jorge: “Angelique en ik werken goed samen omdat zij een artistieke achtergrond heeft en ik meer in de zakelijke ontwikkeling zit. Als team belichamen we het cultureel ondernemerschap in de volle breedte. We hebben een hele constructieve dialoog. We leren elke dag wel iets van elkaar.”

Speeltuin

Jorge: “STRP is niet alleen een tweejaarlijks evenement. Alle partners gaan in de tussenliggende jaren door met resources delen. Er ontstaat een interessante pool van kennis, vaardigheden en technologie.”

Angelique: “Dat betekent mogelijkheden verkennen, niet alleen voor jezelf maar in samenwerking. Wij formuleren vragen die wij met onze partners willen stellen. Thema’s die we willen onderzoeken. Bijvoorbeeld door nog betrekkelijk onervaren studenten met bedrijven op pad te sturen. Dat kan mooie nieuwe dingen opleveren. Mensen mogen risico’s nemen, fouten maken en daar van leren. Dit is een werkwijze en mentaliteit die we zeker niet willen beperken tot de Biënnale alleen. Daarom zijn we ook vol enthousiasme de samenwerking aangegaan met de Greenhouse Group en Fontys ICT, die we BEAN Open Lab noemen. Samen planten we boontjes die we voeden en laten groeien.” 

Jorge: “Het gaat nu eens niet om de centen. Of om de studiepunten. Het gaat om verbeeldingskracht. De goede nieuwe start-ups kunnen ontstaan in zo’n open sfeer: daar zijn we van overtuigd. Ik zie STRP als een playground for transformation. 

Samen zijn Angelique en ik betrokken bij heel veel kunst en design in de stad. Wij zijn allebei bezig om Eindhoven op te laden als een stad waar cultuur en innovatie hand in hand gaan. Design moet achter de gesloten deuren van studio’s, academie en universiteit vandaan komen en deel worden van de levende stad. Niet alleen in het centrum, of op Strijp-S, maar juist ook in de buurten en op scholen waar problemen zijn met eenzaamheid of achterstand. Met onze STRP-kids en STRP-senior projecten slaan wij heel bewust een brug tussen generaties.

Mensen vragen mij wel eens: wat is design nu eigenlijk, waar dient het voor? Dan zeg ik: ‘Van design moeten mensen gelukkiger kunnen worden’. Design is niet een ding maar een manier van denken. Design kan levens verbeteren.”

Published in FRITS Magazine, 8 April 2015, written by Paula van de Riet, photos by Kim Balster.